Zawał serca - skutki i konsekwencje ataku serca

Skutki zawału serca zależą od kilku czynników. Największą rolę odgrywa obszar mięśnia sercowego, który uległ martwicy. Pacjent musi liczyć się z tym, że jego dotychczasowe nawyki i styl życia muszą ulec zmianie i nie zawsze możliwy jest powrót do pełnej sprawności. Skutki zawału pozwala ograniczyć rehabilitacja kardiologiczna.

Od czego zależą skutki zawału serca?

Zawał serca powstaje na skutek jego niedotlenienia. Brak tlenu i substancji odżywczych powoduje, że kardiomiocyty, czyli komórki budujące mięsień sercowy, umierają, a tym samym pogarsza się funkcjonowanie serca. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule "Co to jest zawał mięśnia sercowego i jak wygląda serce po zawale". Do nieodwracalnych uszkodzeń dochodzi zaledwie w kilka-kilkanaście minut od momentu, w którym nastąpiło zwężenie naczynia wieńcowego.

Im dłużej zaburzony jest przepływ krwi, tym większe szkody w mięśniu sercowym. Nie bez powodu uważa się, że w przypadku zawału serca największe znaczenie ma pierwsza godzina od momentu pojawienia się objawów. W artykułu "Jak rozpoznać zawał serca? Typowe i najczęstsze objawy zawału" dowiecie się jak rozpoznać pierwsze oznaki na kilka dni przed atakiem serca. Jeżeli w tym czasie zostanie udzielona pierwsza pomoc, tym lepsze rokowanie i znacznie mniej groźne skutki uboczne zawału.

Skutki zawału serca występują zawsze. Po każdym ataku mięsień sercowy musi się zagoić - w miejscu martwicy powstaje blizna. Jej tworzenie się trwa nawet 6 miesięcy. Trzeba pamiętać też, że po ataku serca narząd ten nigdy już nie będzie tak samo sprawny, a więc pacjent najpewniej będzie musiał zmodyfikować swój styl życia. A w jakim stopniu? To zależy od kilku czynników. Skutki zawału serca zależą od:

  • obszaru mięśnia sercowego, który uległ martwicy;
  • czasu, który upłynął od pojawienia się pierwszych objawów zawału do udzielenia pomocy;
  • wieku pacjenta;
  • stanu ogólnego pacjenta.

Skutki zawału serca

Skutki zawału serca to przede wszystkim obniżenie ogólnego stanu organizmu. Mięsień sercowy, który uległ uszkodzeniu pracuje zdecydowanie gorzej. W efekcie pacjent odczuwa pogorszenie wydolności i sprawności fizycznej, a także obniżenie tolerancji wysiłku.

Częstym skutkiem zawału serca jest zaburzenie jego pracy. Martwica części mięśnia sercowego przyczynia się do powstawania arytmii, czyli zaburzeń rytmu serca. Oznacza to nieregularne skurcze komór i przedsionków. Arytmia może przyjąć różne postacie i dawać różne objawy. Nieprawidłowości często można wyleczyć przy pomocy odpowiednich środków farmakologicznych. Za najgroźniejsze skutki zawału serca uznaje się: migotanie komór, migotanie przedsionków i częstoskurcz komorowy.

Skutki zawału to także inne choroby kardiologiczne. U wielu pacjentów dochodzi do niewydolności serca. Jest to sytuacja, w której praca mięśnia sercowego nie jest w stanie zapewnić takiego przepływu krwi, aby zaspokoić zapotrzebowanie organizmu. Niewydolność serca dzieli się na lewą lub prawą. Objawy pierwszej z nich to: duszność (podczas leżenia lub wysiłku), bezdech senny, łatwe męczenie się, zawroty głowy, zimne dłonie i stopy. Natomiast objawy prawokomorowej niewydolności serca to:

  • obrzęki kończyn dolnych,
  • częste oddawanie moczu (głównie w nocy),
  • obrzęk brzucha,
  • powiększenie wątroby,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi.

Jeżeli osoba po zawale zaobserwuje u siebie takie objawy, powinna niezwłocznie zgłosić się do lekarza kardiologa. Wczesna diagnoza i leczenie pozwalają ograniczyć dalsze powikłania martwicy mięśnia sercowego. Niewydolność serca jest skutkiem rozległego zawału serca. Innym poważnym skutkiem zawału jest tętniak pozawałowy. Jest to uwypuklenie ściany serca, w miejscu, w którym doszło do uszkodzenia jego tkanek. Powikłanie pojawia się u 3-15% pacjentów. Nieprawidłowości można wykryć w badaniu echo serca. Inne skutki zawału serca to:

  • wstrząs kardiogenny,
  • pęknięcie ściany serca,
  • niewydolność zastawki mitralnej,
  • zapalenie nasierdzia,
  • zakrzepica,
  • kolejny zawał serca.

Najbardziej groźny jest rozległy zawał serca (więcej o rodzajach zawałów przeczytacie w artykule: "Rodzaje zawałów serca - czym się od siebie różnią")Skutki, które wywołuje prowadzą do nieodwracalnych zaburzeń pracy mięśnia sercowego, a takż

Zawał serca - skutki w mięśniu sercowym

Skutki zawału serca w tkance mięśniowej to przede wszystkim nieodwracalne uszkodzenie jego komórek (kardiomiocytów). Obszar, w którym doszło do martwicy goi się i trwa to zwykle ok. 6 miesięcy. W miejscu uszkodzenia granulocyty obojętnochłonne i makrofagi usuwają martwą tkankę, a w jej miejscu pojawia się tkanka ziarninowa. Ostatnim etapem gojenia się mięśnia sercowego jest blizna.

Blizna pozawałowa jest tworem, który jest głuchy elektrycznie. Oznacza to, że tkanka jest niepobudliwa i nie kurczy się. Ten brak aktywności elektrycznej można rozpoznać w badaniu elektrokardiograficznym (EKG). W większości przypadków zapis badania pozostaje zmieniony do końca życia. To właśnie z blizną pozawałową i uszkodzeniem tkanek są związane skutki zawału serca opisane powyżej.

Skutki zawału a codzienna aktywność

We wszystkich przypadkach skutki zawału serca wymagają zmiany codziennych nawyków i stylu życia. Pacjent, który przeszedł atak serca powinien na pewien czas zrezygnować z wysiłku fizycznego i pracy zawodowej (ale tylko do momentu zagojenia się tkanek). Czas ten ustala lekarz indywidualnie do każdego przypadku. Ponadto ważne jest:

  • zaprzestanie palenia tytoniu,
  • ograniczenie lub zaprzestanie spożywania alkoholu,
  • zdrowe odżywianie,
  • aktywność fizyczna dostosowana do możliwości,
  • normalizacja masy ciała,
  • systematyczne kontrolowanie swojego stanu zdrowia.

Niestety, w niektórych przypadkach powrót do pracy lub uprawianych sportów nie jest możliwy (dzieje się tak, gdy skutkiem zawału jest niewydolność serca). Wówczas pacjent powinien znaleźć aktywność dostosowaną do jego możliwości. Zaniechanie jakiejkolwiek aktywności (zawodowej, fizycznej, towarzyskiej) niesie za sobą negatywne skutki.

Rehabilitacja kardiologiczna a skutki zawału serca

Rehabilitacja kardiologiczna to działania, które są zaplanowane na czas od momentu zawału do końca życia pacjenta. Jej celem jest ograniczenie skutków zawału serca poprzez poprawę sprawności fizycznej i wydolności organizmu, zmniejszenie ryzyka kolejnego zawału, zwiększanie świadomości pacjentów na temat zdrowego stylu życia, udzielenie wsparcia emocjonalnego oraz utrzymanie aktywności zawodowej. Bardzo często kardiolodzy polecają zakup do użytkowania w warunkach domowych MONITORÓW EKG.
Te często niewielkich rozmiarów holtery EKG jak np. KardiaMobile 6L służą do monitorowania pracy serca. Po przebytym zawale takie mobilne ekg jak KardiaMobile 6L pozwoli na badanie wszelkich zaburzeń rytmu serca w dowolnym czasie i o dowolnej porze.



Program rehabilitacji kardiologicznej jest ustalany indywidualnie po uprzednim zbadaniu pacjenta i ocenie jego możliwości. Jej podstawowym elementem jest aktywność fizyczna - pod okiem specjalisty i samodzielna. Rehabilitacja kardiologiczna rozpoczyna się już w trakcie pobytu w szpitalu po zawale.


Redakcja Step2Health / Angelika Janowicz


(50)