Leczenie bezsenności i zaburzeń snu. Kto, jak i gdzie leczy bezsenność?

Leczenie bezsenności opiera się na metodach niefarmakologicznych oraz na stosowaniu leków o różnym mechanizmie działania. Terapia w leczeniu zaburzeń snu jest dobierana indywidualnie do każdego pacjenta po uwzględnieniu przyczyn i objawów . Jej wczesne wdrożenie pozwala uniknąć nieprzyjemnych i groźnych dla zdrowia powikłań. Leczeniem bezsenności zajmują się lekarze rodzinni, neurolodzy lub psychiatrzy.

Skąd bierze się bezsenność?

Aby wiedzieć, jak leczyć bezsenność, konieczne jest poznanie jej przyczyn. Tylko wówczas specjalista może dobrać odpowiednią metodę i zaplanować cały proces leczenia. Największe znaczenie ma szczegółowy wywiad lekarski. Pytania w nim zawarte dotyczą charakteru, czasu trwania i nasilenia objawów, a także stylu życia, codziennych nawyków, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków oraz występowania zaburzeń snu w rodzinie.

Dodatkowo lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu badań sprawdzających ogólny stan zdrowia – testy laboratoryjne krwi, EKG, tomografię komputerową, EEG (badanie czynności elektrycznej mózgu). Aby rozpocząć leczenie bezsenności niekiedy konieczna jest także konsultacja neurologiczna lub psychiatryczna. Więcej o tym dlaczego badanie holterm EKG lub EEG jest tak ważne dla zdrowia pisaliśmy w artykule: "Holter EEG - co to jest, cena, czego unikać i jak się przygotować"

Przyczyny bezsenności dzieli się na organiczne i nieorganiczne. W pierwszym przypadku problemy ze snem są jedynie objawem innej choroby – depresji, schizofrenii, uzależnień, niewydolności nerek, chorób wątroby, zaburzeń pracy tarczycy lub schorzeń przebiegających z silnym bólem. Taka bezsenność nosi miano wtórnej.

Inne przyczyny bezsenności są związane z nieodpowiednimi nawykami, stylem życia lub stresem. Mowa wówczas o pierwotnych zaburzeniach snu. Trudności z zasypianiem lub skrócenie czasu nocnego wypoczynku są zwykle spowodowane nieodpowiednimi warunkami w pomieszczeniu, nadużywaniem substancji pobudzających, nieregularnym trybem życia, nieprawidłową dietą oraz stresującymi wydarzeniami w ciągu dnia. Jeśli podejrzewasz u siebie bezsenność a nie wiesz co ją powoduje przeczytaj artykuł : "Przyczyny bezsenności - 10 najważniejszych powodów zaburzeń snu"

Jak przebiega leczenie bezsenności?

Leczenie bezsenności jest dobierane indywidualnie do każdego pacjenta. Duże znaczenie ma także jej rodzaj – wtórne zaburzenia snu ustępują po wdrożeniu odpowiedniej terapii choroby podstawowej. Można ją wspierać także domowymi sposobami i przestrzeganiem zasad higieny snu.

Leczenie zaburzeń snu, które nie współistnieją z inną jednostką chorobową polega przedewszystkim na stosowaniu metod niefarmakologicznych. Pacjentom zalecane są między innymi:
● wdrożenie zasad higieny snu,
● nauka technik relaksacyjnych,
● psychoterapia poznawczo-behawioralna,
● nauka kontroli bodźców,
● prowadzenie dziennika snu,
● technikę treningu mózgu (biofeedback).
Jednak jak leczyć bezsenność, kiedy powyższe metody nie przynoszą rezultatów? Wówczas lekarz decyduje o wprowadzeniu farmakoterapii. Środki lecznicze stosowane w przypadku zaburzeń snu mają różny mechanizm działania. Specjalistyczne leczenie bezsenności warto wspomagać domowymi i naturalnymi sposobami.

Kto leczy bezsenność?

Wiele osób, które zmaga się z trudnościami w zasypianiu, przedwczesnym budzeniem lub wybudzaniem ze snu zastanawia się, kto leczy bezsenność i gdzie można uzyskać pomoc. Przede wszystkim jeśli zdecydujesz się na leczenie bezsenności w pierwszej kolejności należy udać się do swojego lekarza pierwszego kontaktu (podstawowej opieki zdrowotnej), który wyda skierowanie na podstawowe badania. Na podstawie wyników zdecyduje o dalszym postępowaniu.

Leczenie bezsenności należy także do kompetencji neurologów oraz psychiatrów. Istnieją również Poradnie Zaburzeń Snu jak np Ośrodek Medycyny Snu Instytutu Psychiatrii i Neurologii. Lekarz pierwszego kontaktu kieruje pacjenta do jednego ze specjalistów w zależności od podejrzewanej przyczyny zaburzeń snu. Jest to konieczne, jeżeli trzeba wdrożyć niektóre leki lub przeprowadzić specjalistyczne badania.

Podsumowując: gdzie leczyć bezsenność?
● u lekarza pierwszego kontaktu,
● w poradni neurologicznej,
● w poradni zdrowia psychicznego (psychiatra, psycholog),
● w Poradni Zaburzeń Snu.

Jakie leki na bezsenność są skuteczne?

Farmakologiczne leczenie bezsenności opiera się na stosowaniu leków o różnym mechanizmie działania. Przy wyborze odpowiedniego środka lekarz sugeruje się przede wszystkim przyczyną zaburzeń snu i ich objawami – rodzajem, nasileniem, czasem trwania. Leki na bezsenność to:
● leki przeciwdepresyjne – skuteczne u pacjentów z objawami depresji i obniżonym nastrojem,
● leki nasenne i pochodne benzodiazepiny – stosuje się je w przypadku krótkotrwałej bezsenności spowodowanej silnym stresem i problemami życiowymi;
● leki przeciwpsychotyczne – mogą być stosowane u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi lub uzależnieniami;
● leki przeciwhistaminowe – stosuje się je u pacjentów, którzy mają problemy z zasypianiem;
● melatonina – zalecane osobom z nieregularnym trybem życia (praca zmianowa) i łagodną bezsennością;
● ziołowe leki na bezsenność – stosowane w przypadku łagodnych i epizodycznych zaburzeń snu.
Warto zaznaczyć, że leki na bezsenność nigdy nie powinny być stosowane na własną rękę bez konsultacji z lekarzem oraz niezgodnie z jego zaleceniami. Dotyczy to zwłaszcza środków nasennych i pochodnych benzodiazepiny. Okres ich przyjmowania nie może być dłuższy niż 1–2 miesiące, ponieważ powodują one uzależnienie oraz wystąpienie skutków ubocznych. Niektóre leki na bezsenność są przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Zioła na bezsenność

Warto także wiedzieć, co na bezsenność można stosować z naturalnych środków. Osobom, które cierpią na krótkotrwałe zaburzenia snu polecane jest picie naparów z roślin, które wykazują działanie uspokajające i wyciszające. Picie napoju wieczorem ułatwia zasypianie i niweluje problem częstego wybudzania się ze snu. Zioła na bezsenność to:
● korzeń kozłka lekarskiego (waleriana),
● melisa,
● ziele dziurawca,
● szyszki chmielu,
● kwiaty i owoce głogu,
● lipa.
Zioła na bezsenność dostępne w aptece mają postać gotowych saszetek do zaparzania. Można kupić także suszone liście i samodzielnie przygotować mieszankę. Picie naparu jest zalecane raz dziennie – na około 30 minut przed planowanym położeniem się spać.

Co na bezsenność? Leczenie niefarmakologiczne

Niefarmakologiczne leczenie bezsenności to w pierwszej kolejności przestrzeganie zasad higieny snu połączone z techniką kontroli bodźców:
  1. Ustal stałą godzinę kładzenia się spać i porannej pobudki.
  2. Wieczorem nie spędzaj za dużo czasu w łóżku przed zaśnięciem.
  3. Nie pij kawy lub mocnej herbaty wieczorami.
  4. Zrezygnuj z drzemek w ciągu dnia.
  5. Ostatni posiłek zjedz 2–3 godziny przed położeniem się spać.
  6. Zrezygnuj z pobudzających aktywności późnym wieczorem.
  7. Zadbaj o aktywność fizyczną w ciągu dnia.
  8. Zwróć uwagę na miejsce, w którym śpisz – zadbaj o wygodny materac, odpowiednią temperaturę, ciszę, brak światła.
  9. Zrezygnuj z zegarka w sypialni lub umieść go w niewidocznym miejscu.
Zmiany nawyków oraz technik relaksacyjnych można nauczyć się samodzielnie lub z pomocą specjalisty na terapii poznawczo-behawioralnej. Zwykle łączy się je również z metodą redukcji czasu snu, która polega na stopniowym skracaniu i wydłużaniu czasu spędzanego w łóżku w celu zwiększenia wydajności nocnego odpoczynku. Współpraca z terapeutą pozwoli na dobór odpowiedniej techniki, modyfikowanie jej oraz monitorowanie postępów w leczeniu bezsenności.

Stałe monitorowanie snu można prowadzić róznież dzięki nowczesnym monitorom snuUmieszczane często pod materacem lub na szafce przy łóżku są całkowicie bezpieczne i niezauważalne. Aplikacja mobilna, z kórą łączy się monitor pozwalaja prowadzić dziennik faz snu i dzienną analizę. To z kolei wpływa na poprawę jakości snu eliminując np. bezsenność



Redakcja Step2Health / Angelika Janowicz


(156)