Bezsenność w ciąży - dlaczego kobiety w ciąży mają problem ze snem?

Bezsenność w ciąży może zdarzyć się na każdym etapie, jednak najczęściej skarżą się na nią kobiety w 3. trymestrze. W większości przypadków przyczyną zaburzeń snu są zmiany hormonalne, ale za wybudzanie w nocy odpowiadają także: potrzeba częstego oddawania moczu, ból pleców lub trudności z oddychaniem. Na bezsenność w ciąży najlepiej sprawdzają się domowe sposoby.

Jakie znaczenie ma zdrowy sen w ciąży?

Zdrowy sen w ciąży ma fundamentalne znaczenie dla zdrowia i samopoczucia przyszłej mamy, a także dla prawidłowego rozwoju płodu. Odpowiednia jakość i długość nocnego wypoczynku:
● regeneruje umysł,
● usprawnia działanie układu nerwowego,
● odbudowuje zasoby energetyczne,
● reguluje gospodarkę hormonalną i metabolizm,
● zmniejsza ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego,
● zapobiega wahaniom nastroju i stanom depresyjnym,
● poprawia odporność organizmu,
● redukuje napięcie i stres.

Dla kobiet w ciąży szczególnie ważna jest redukcja stresu oraz równowaga emocjonalna. Wszelkie stany napięcia emocjonalnego wpływają niekorzystnie na zdrowie i rozwój płodu. Niewyspana mama częściej martwi się codziennymi sprawami, zbliżającym się porodem, a także tym, czy jej dziecko rozwija się prawidłowo. W ostatnim przypadku spokój i poczucie bezpieczeństwa może zapewnić ciężarnej detektor tętna płodu - urządzenie umożliwiające monitorowanie bicia serca i ruchów płodu, a także skurczów macicy. Dzięki temu ewentualne nieprawidłowości zostają wykryte na ich wczesnym etapie.



Niestety, sen w ciąży bardzo często jest zakłócony. Uważa się, że nawet 75% wszystkich ciężarnych zgłasza problemy ze snem. Według opublikowanych w 2018 roku badań na łamach European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology bezsenność występuje u 44,2% kobiet w 1. trymestrze, 46,3% w 2. trymestrze i aż 63.7% w 3. trymestrze.

Objawy bezsenności w ciąży

Bezsenność w ciąży może objawiać się na kilka sposobów. Najczęściej kobiety zgłaszają częste wybudzanie się w nocy i trudności w ponownym zaśnięciu. Wynikają one ze zmian proporcji między fazą NREM (sen głęboki) i REM. Przebudzenie następuje samoistnie lub przyczynia się do niego nawet subtelny bodziec. Inne objawy bezsenności w ciąży to:
● trudności w zasypianiu (wydłużenie czasu pomiędzy położeniem się do łóżka a zaśnięciem),
● przedwczesne budzenie się rano,
● częste wybudzanie się ze snu w ciągu nocy,
● brak uczucia wypoczynku po przebudzeniu.

Należy pamiętać, że objawy bezsenności w ciąży występują także w ciągu dnia. W pierwszej kolejności zaburzenia snu wpływają na układ nerwowy. Z tego powodu pojawiają się trudności w koncentracji, zaburzenia pamięci, spadek motywacji, obniżenie nastroju, rozdrażnienie i uczucie nadmiernej senności. Ponadto ciężarna czuje się zmęczona i brak jej energii.

Długotrwała bezsenność w ciąży prowadzi do narastającego zmęczenia, osłabienia, spadku odporności, większej podatności na infekcje oraz depresji. Zaburzenia te mogą być przyczyną niskiej masy urodzeniowej dziecka, a nawet przedwczesnego porodu. Uważa się także, że kobiety zmagające się z problemami ze snem są bardziej narażone na wystąpienie trudności i powikłań w trakcie porodu.

Bezsenność na początku ciąży

Sen w ciąży jest zaburzony z powodu gwałtownej zmiany hormonów. Zwiększona produkcja estrogenów powoduje, że zmieniają się proporcje między snem lekkim (faza REM) a głębokim (faza NREM). Drugiego z nich, który daje rzeczywisty wypoczynek, jest mniej lub jest on krótszy. Z tego powodu kobieta nie tylko często wybudza się w nocy lub śpi krócej, ale także ma wrażenie ciągłego zmęczenia, niewyspania i braku odpoczynku.

Najczęściej bezsenność na początku ciąży przyjmuje formę kilkukrotnego wybudzania się ze snu. Bardzo rzadko natomiast występują problemy z zasypianiem. Co więcej - wiele ciężarnych w pierwszych tygodniach po zapłodnieniu odczuwa nadmierną senność, kładzie się do łóżka wcześniej lub potrzebuje drzemki w trakcie dnia.

Co ciekawe, bezsenność na początku ciąży jest dla części kobiet jej pierwszym objawem. Jest to sygnał szczególnie zauważany i trafnie interpretowany przez te panie, które wcześniej nie miały żadnych problemów ze snem.

Bezsenność w ciąży: 1. trymestr

Bezsenność w 1. trymestrze ciąży dotyczy prawie połowy ciężarnych. Zdecydowanie częściej cierpią te panie, które zostaną mamami po raz pierwszy. Bardziej narażone są także kobiety, u których już wcześniej występowały jakiekolwiek zaburzenia snu. Przyczyny bezsenności na początku ciąży są związane przede wszystkim ze zmianami gospodarki hormonalnej lub nieprzestrzeganiem zasad higieny snu. 

W 1. trymestrze ciąży stopniowo wzrasta stężenie gonadotropiny kosmówkowej i progesteronu. Hormony te przyczyniają się do wystąpienia nadmiernej senności, jednak sen, w który zapada kobieta jest płytki i nieefektywny. Dodatkowo wydzielane są duże ilości estrogenów, powodujących wspomniane wcześniej zmiany proporcji między fazą REM i NREM. Bezsenność w 1. trymestrze ciąży może być także wynikiem częstych drzemek w ciągu dnia, którym ulega przyszła mama z powodu uczucia zmęczenia i braku energii. To z kolei zaburza naturalny rytm biologiczny.

Bezsenność w ciązy 2. trymestr

Bezsenność w ciąży 2. trymestrze zgłasza około połowa ciężarnych. Jednak zaburzenia snu znacznie rzadziej dotyczą jego jakości lub częstego wybudzania się - na tym etapie częściej pojawiają się trudności z zasypianiem lub przedwczesne budzenie się rano. Wiążą się one ze zmianami, które zachodzą w ciele kobiety oraz z intensywnym rozwojem płodu.

Bezsenność w 2. trymestrze z każdym tygodniem wzrasta masa ciała i powiększa się obwód brzucha. Pojawiają się również pierwsze dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa i więzadeł macicy, a piersi stają się obrzęknięte i tkliwe. Z tego powodu przyszłej mamie trudno jest znaleźć wygodną pozycję do spania. Jest to bardzo częstą przyczyną problemów z zasypianiem.

W 2. trymestrze część kobiet cierpi również na problemy z oddychaniem - estrogeny powodują obrzęk błon śluzowych a zmiana ułożenia narządów w jamie brzusznej wywołuje ucisk na przeponę. W dodatku u pań zmagających się z nadwagą lub otyłością może wystąpić obturacyjny bezdech senny. Objawia się on nieregularnym oddechem, krótkotrwałymi przerwami w oddychaniu oraz chrapaniem. Są one przyczyną częstego i nagłego wybudzania się ze snu.

Bezsenność w ciąży może być spowodowana również niedoborami składników odżywczych: magnezu, potasu, wapnia i witamin z grupy B. Ich brak objawia się jako bolesne skurcze mięśni łydek. Dolegliwości pojawiają się głównie w nocy i często są na tyle silne, że wybudzają ze snu.

Bezsenność w ciąży: 3. trymestr

Bezsenność w ciąży w 3. trymestrze występuje okresowo u większości ciężarnych. Jej najczęstsze przyczyny to:
● ucisk macicy na pęcherz moczowy, co wiąże się ze zwiększoną potrzebą oddawania moczu;
● ucisk przepony i problemy z oddychaniem;
● dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa;
● znaczne powiększenie obwodu brzucha;
● trudności w znalezieniu odpowiedniej pozycji do spania;
● nieprzyjemne sny i koszmary senne;
● nieprzestrzeganie zasad higieny snu.
Bezsenność w 3. trymestrze ciąży może być wywołana także ruchami płodu lub skurczami macicy (skurcze przepowiadające). Doznania te mogą wybudzać przyszłą mamę ze snu lub być przyczyną niepokoju o stan zdrowia dziecka. W takie sytuacji warto zaopatrzyć się we wspomniane wcześniej mobilne ktg, który pozwala na monitorowanie bicia serca dziecka i jego ruchów.

Bezsenność przed porodem

Bezsenność przed porodem jest najczęściej związana ze stresem i niepokojem, które towarzyszą przyszłej mamie w związku z zakończeniem ciąży, hospitalizacją i poradzeniem sobie w nowej roli. Negatywne myśli zwykle towarzyszą przyszłej mamie wieczorem lub w chwili położenia się do łóżka. Bardzo ważne jest nauczenie się technik relaksacyjnych, odwracanie uwagi oraz wizualizowanie sobie przyjemnych chwil.

Sposoby na bezsenność w ciąży

Zaburzenia snu, które pojawiają się w ciąży należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu. Wywiad lekarski, badania laboratoryjne oraz prowadzenie dzienniczka snu pozwoli poznać przyczynę problemu, a tym samym jego skuteczne wyeliminowanie. Sposoby na bezsenność w ciąży opierają się na metodach niefarmakologicznych.

Na bezsenność w ciąży zalecane jest przede wszystkim:
  1. Zadbanie o odpowiedni klimat w sypialni (umiarkowana temperatura, cisza wygodny materac, dodatkowe poduszki, budzik świetlny).
  2. Unikanie korzystania z ekranów elektronicznych na 2-3 godziny przed zaśnięciem.
  3. Prawidłowa dieta bogata w składniki odżywcze.
  4. Zrezygnowanie z picia przed snem napojów zawierających kofeinę.
  5. Ograniczenie drzemek w ciągu dnia.
  6. Ograniczenie innych czynności w łóżku (pracy, czytania, oglądania telewizji).
  7. Relaks około godzinę przed położeniem się do łóżka.
  8. Regularny tryb życia (zasypianie i pobudka o stałych porach).
  9. Nauka technik relaksacyjnych i ćwiczenia oddechowe.


Zalecane sposoby na bezsenność w ciąży to także aromaterapia - dodanie do kąpieli lub rozpylenie w sypialni kilku kropel olejku lawendowego lub pomarańczowego oraz picie naparów z ziół, które wykazują działanie uspokajające i wyciszające: liście melisy, rumianek, kwiat lipy.

Redakcja Step2Health / Angelika Janowicz

(201)